Stop alsjeblieft met zzp’ers de zwartepiet toespelen

Vanmorgen in Trouw Opinie een ingekorte versie van mijn reactie:

Stop alsjeblieft met zzp’ers de zwartepiet toespelen

Maud de Vries
Adviseur voor solo-ondernemers, Charta

Hoogleraar economie Erik Stam vertelt in Trouw van 2 november dat de innovatie in Nederland niet toeneemt, ondanks het toegenomen aantal bedrijven. En, zegt hij dan, dat komt door het grote aandeel zzp’ers. Hij stelt voor om de hoop maar op te geven dat meer ondernemerschap leidt tot meer innovatie. Dat kan optimistischer.

Stam noemt zzp’ers te klein om succesvol op grote schaal te innoveren. Dat is een beetje flauw, maar het klopt natuurlijk, want grootschalige innovaties zijn vaak kostbaar, risicovol en complex. Die schaal kun en moet je niet van zelfstandigen en andere microbedrijven verwachten.

Dan vindt Stam zzp’ers niet ondernemend genoeg; ze zouden alleen een ‘flexibele schil’ vormen op de arbeidsmarkt. Als Stam de innovatiekracht wil vergroten, zou je denken dat hij deze zzp’ers een warm hart toedraagt. Immers, arbeidsmarktflexibilisering an sich zou innovatiekracht van (grotere) bedrijven moeten vergroten. Als de innovatie-opbrengst van de flexibilisering te laag is, moeten we kijken wat er bij die grote bedrijven misgaat, in plaats van de zzp’ers de zwartepiet toe te spelen.

Stam schaart alle zzp’ers onder de ‘flexibele schil’, maar er zijn meer soorten zzp’ers. De diversiteit is vooral zichtbaar in de zakelijke dienstverlening, waar het aandeel zelfstandigen (en andere microbedrijven) groot is. Zzp’ers worden op drie niveaus van de dienstenpiramide ingezet. Het eerste niveau is de genoemde flexibele schil. Op het tweede niveau besteden bedrijven ondersteunende diensten (systeembeheer, boekhouding, secretariële diensten) uit aan zzp’ers. En op het derde niveau huren bedrijven een deskundigheid of specialiteit in die het bedrijf niet zelf in huis heeft (ict-advies, het maken van een bedrijfsfilm).

Hoe hoger in de piramide, hoe meer zzp’ers bijdragen aan innovaties. Veel zzp’ers stromen echter niet door naar boven in de piramide. Dan dient zich een andere conclusie aan dan het zzp-pessisme uit het betoog van Stam: het beperkte aandeel in innovatie van zzp’ers lijkt eerder te wijten aan een stagnerende doorstroom naar boven in de dienstenpiramide dan aan de hoeveelheid zzp’ers op zich. De échte uitdaging is dan ook om zzp’ers te stimuleren om te stijgen in de piramide. Toch lijken de belastingplannen vooral af te koersen op het ontmoedigen van de onderste laag van de piramide.

In het verleden bestonden twee regelingen die als inspiratie kunnen dienen om de ontwikkeling van zzp’ers te stimuleren.Ten eerste de Innovatievouchers. Daarmee kon het MKB, en dus zzp’ers, kennis inkopen bij onderzoeks- en kennisinstellingen voor innovaties in het eigen bedrijf.
De tweede maatregel die (al in 2001) is afgeschaft is de extra scholingsaftrek voor zelfstandigen. Zo’n fiscale stimulans voor scholing is zo gek nog niet, omdat het een manier is om alle zzp’ers te bereiken. Zij vallen immers buiten CAO-regelingen voor scholing en kunnen (nog) niet terecht bij O&O-fondsen. Het mes snijdt aan twee kanten. Zzp’ers in een kwetsbare positie wordt perspectief geboden. En scholing heeft een duurzamer effect op de kwaliteit van het totale zzp-bestand dan ontmoediging.
Zzp’ers kunnen zo’n fiscale vitaminepil dus best gebruiken.

    • marie van hezik
    • november 14th, 2012

    Mooie reactie! Goed om zo de stem van een zzp’er te laten horen. Dat zullen we vaker moeten doen, juist omdat we eenlingen zijn (maar wel met innovatie-potentie!)
    Groet,
    Marie

  1. No trackbacks yet.